–
Zaprezentowana w Muzeum im. J. Dunin – Borkowskiego w Krośniewicach wystawa pt. „Gen. broni Władysław Anders. W służbie Rzeczypospolitej Polskiej”, składa się z dwóch elementów. Pierwsza to osiemnaście plansz, które w zamierzeniu autora wystawy,
P. A. Stasiaka – kustosza muzeum, mają przybliżyć biografię gen. W. Andersa, jego dokonania i działalność nie tylko tą znaną z okresu II wojny światowej. Wystawa zawiera informacje o Władysławie Andersie od jego narodzin i dzieciństwie spędzonym
w Krośniewicach, poprzez mało znany udział gen. W. Andersa w walkach o granice odradzającego się państwa polskiego, służbę i karierę wojskową w II Rzeczpospolitej oraz kariera sportowa. Omówiony został udział w kampanii wrześniowej, a szerzej rozwinięty został okres tworzenia polskiej armii w ZSRR i na Bliskim Wschodzie, a także walki o Monte Cassino, przebieg kampanii włoskiej, działalność emigracyjną do śmierci w 1970 r. Drugim elementem, wzbogacającym opowieść o losach gen. Władysława Andersa są zgromadzone na wystawie eksponaty, które posłużyły do zilustrowania i zaakcentowania szczególnie ważnych wydarzeń, w których uczestniczył Władysław Anders. Znalazły się tu również obiekty, które mają z nim lub jego rodziną bezpośredni związek. Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na praktycznie nieznaną i po raz pierwszy publicznie prezentowana metrykę urodzenia Władysława Andersa, pochodzącą z Archiwum Państwowego Toruniu Oddział we Włocławku. Do niedawna w literaturze poświęconej postaci gen. Wł. Andersa pojawiały się różne nazwy i miejscowości gdzie miał się on urodzić. Ten dokument rozwiewa wszelkie wątpliwości. Oprócz metryki Władysława Andersa prezentowane są metryki pozostałych braci, również urodzonych w Krośniewicach - Błoniu: Karola, Jerzego i Tadeusza. Do tego ostatniego należy, pokazany na wystawie mundur 2 Korpusu Polskiego oraz odznaczenia wojskowe, pochodzące ze zbiorów Muzeum Niepodległości w Warszawie. Do nielicznych pamiątek po rodzinie Andersów, należą protestanckie książeczki religijne.
Istotną elementem są zaaranżowane za pomocą druków wielkoformatowych
i eksponatów części wystawy poświęcone dramatycznym wydarzeniom w życiu gen. Władysława Andersa i dziejach Polski. W części poświęconej wydarzeniom września 1939 r. został odtworzony szlak bojowy i walki stoczone przez gen. Władysława Andersa.
Kolejny fragment poświęcony jest tworzeniu polskiej armii w ZSRR i pobytowi na Bliskim Wschodzie. Na tle wielkiej mapy przedstawiającej wędrówkę polskich żołnierzy od Buzułuku, przez Irak, Palestynę, Egipt po Włochy z wyszczególnieniem bitew od Monte Cassino po Bolonię, ukazano postać generała, jego działania nie tylko na polu wojskowym, ale także troskę o najmłodsze pokolenia Polaków. Wśród zdjęć i dokumentów dotyczących samego Władysława Andersa pojawiają się dokumenty, zdjęcia i pamiątki związane
z żołnierzami, których dziesiątków tysięcy los był nierozerwalnie związany z losem gen. Władysława Andersa, któremu zawdzięczali wyrwanie z sowieckich łagrów. Można, więc zobaczyć tu wiele wstrząsających zdjęć z początków formowania się Armii Polskiej w ZSRR, obrazujących położenie żołnierzy, ludności cywilnej, a zwłaszcza dzieci, oraz fotografie ilustrujące kolejne etapy pobytu polskich żołnierzy na szlaku prowadzącym do Włoch, przebieg szkolenia i życie codzienne.
Druki wielkoformatowa posłużyły również dla podkreślenia najważniejszego wydarzenia w życiu gen. Wł. Andersa i dziejach 2 Korpusu Polskiego – bitwy o Monte Cassino. Przebieg walk został zilustrowany drukiem przedstawiającym rysunek kompleksu wzgórz, o które walczyli Polacy, wzbogacony ilustracjami z walk o konkretne miejsca zaznaczone na rysunku. Po drugiej stronie został umieszczony druk z widokiem ruin klasztoru z ilustracjami i dokumentami poświęconymi stronie niemieckiej – 1 Dywizji Strzelców Spadochronowych. Na tle tej planszy pokazane zostały również elementy niemieckiego umundurowania i uzbrojenia. Pomiędzy tymi dwoma drukami, na tle wielkoformatowego zdjęcia przedstawiającego naradę gen. Wł. Andersa ze swoim dowódcami przed bitwą, zaaranżowano sztab. Na kilku manekinach zostało zaprezentowane umundurowanie wraz
z wyposażeniem żołnierzy 2 Korpusu pod Monte Cassino, różnych stopni – od plutonowego po pułkownika.
Wystawę zamyka część poświęcona kolejnym operacjom 2 Korpusu we Włoszech – bitwom o Ankonę i Bolonię oraz losy Władysława Andersa po 1945 r., do jego śmierci w 1970 r.
Na zakończenie zostały zacytowane bardzo ważne słowa kardynała Józefa Glempa wypowiedziane na Monte Cassino:
„Powiedz Polsce...” Co powiesz - że byłeś, że widziałeś maki i doliny, i góry
i klasztor? Nie o taką mowę chodzi, ale o to, byś wiedział o tych, dzięki którym jesteś wolny
i mówił, że ci rodacy polegli, bo kochali i wierzyli, dlatego podejmowali walkę. O Monte Cassino trzeba się uczyć. Kto nie zna dziejów tej Góry, kto nie czuje ognia tu płonącego - ten nie zna pełnej Polski. Czy słyszałeś coś o generale Andersie, o generale Sikorskim i generale Duchu, o arcybiskupie Gawlinie, o Strzelcach Kresowych i 2. Korpusie. Czy słyszałeś
o Wańkowiczu, który dzieje tych zmagań opisał? Jeżeli nie słyszałeś, to zabierz się, co prędzej do nauki….”
Wystawę uzupełniają nagrodzone, konkursowe prace plastyczne oraz pokazy multimedialne poświęcone poszczególnym etapom życia gen. Wł. Andersa, wzbogacone
o fragmenty materiałów archiwalnych oraz dla zainteresowanych grup wyświetlany jest film dokumentalny pt. „Bo wolność krzyżami się mierzy” w reż. K. Szmagiera. Dla dzieci
i młodzieży zostały przygotowane specjalne, interaktywne lekcje muzealne, które mają na celu, poprzez zabawę, w sposób przystępny przyswojenie wiedzy o życiu i dokonaniach gen. Władysława Andersa oraz wiadomości o tych wydarzeniach z dziejów Polski, które wiążą się z osobą legendarnego dowódcy 2 Korpusu Polskiego.
Wystawa otwarta w muzeum została zrealizowana dzięki życzliwości instytucji i osób prywatnych: Archiwum Państwowego Toruniu Oddział we Włocławku, Instytutu Polskiego i Muzeum im. Gen. W. Sikorskiego w Londynie, Muzeum Niepodległości w Warszawie, Muzeum Okręgowego Pile, Muzeum Regionalnego w Kutnie, Stanisława Hyżego z Łodzi, Marka Fijałkowskiego z Piły, Oskara Koszutskiego z Podkowy Leśnej, Henryka Lesiaka z Kutna, Sławomira Mikołajczyka z Krośniewic, Andrzeja Olewnika z Kutna, Henryka Rutkowskiego z Krośniewic, Marka Wójkowskiego z Kutna.
Przy opracowaniu wystawy został wykorzystany materiał ilustracyjny zawarty w pracach: M. Wańkowicza, Bitwa o Monte Cassino, wyd. I, Rzym 1945 – 47 oraz Album Generał Anders, Londyn – Warszawa 1991, G. Jonkajtys – Luba, Opowieść o 2 Korpusie Polskim Generała Władysława Andersa, Warszawa 2004.