Piotr Stasiak

Bielice - majątek ziemski w XIX i XX w.

Bielice to niewielka wieś położona 3 km na południowy zachód od Krośniewic. Początki Bielic sięgają XIII w. Do płowy XVIII w. były to dobra drobnoszlacheckie, składające się z kilku części, na których osiadła licznie rozrodzona rodzina Bielickich herbu Pobóg. Pod koniec XVIII w. dobra bielickie były podzielone już tylko na dwie części, ale mimo to należały do jednych z mniejszych w powiecie kutnowskim na 22 majątki tu usytuowane. 
Na poziom majątku bez wątpienia miał wpływ rozwój demograficzny, który kształtował się na podobnym poziomie jak w całej gminie Krośniewice. W XIX w. i na pocz. XX w. następował powolny ale stały wzrost ludności ze znaczącym przyrostem mieszkańców na pocz. XX w. Innym czynnikiem rzutującym na stan majątku były podziały majątkowe związane z przejmowaniem spadków. Bielice na przełomie XVIII i XIX w. stały się własnością rodziny Bardzińskich, i do 1863 r. wchodziły w skład kompleksu dóbr głaznowskich. W II poł. XIX w. wyodrębniły się jako samodzielne dobra. Przez całe dziewiętnaste stulecie dobra bielickie stanowiły zwartą całość i w przeciwieństwie do innych majątków były przekazywane z pokolenia na pokolenie bez podziałów i obciążeń kredytowych. Taka sytuacja miała korzystny wpływ na rozwój ekonomiczny dóbr. Na początku XX w. położenie to jednak uległo zmianie, co związane było z ogólna sytuacją gospodarczą ziem polskich, a w okresie międzywojennym z kryzysami gospodarczymi, które dotykały całą Polskę. Toteż majątek ulegał zadłużeniu i obciążeniom hipotecznym, i był wystawiany na licytacje zwłaszcza za ostatnich właścicieli Bielic Raczyńskich i Szaszkiewiczów.
O pozycji ekonomicznej danego majątku decydowała również wielkość jego powierzchni. Bielice to niewielki majątek zarówno pod względem powierzchni ogólnej, jak również gruntów ornych, liczący średnio na przestrzeni omawianego okresu, 400 mórg, w tym 335 mórg ziemi ornej (dla porównania powierzchnia większości majątków w obrębie gminy liczyła średnio 900 mórg, w tym ok. 700 mórg gruntów uprawnych). Pomimo tego, że był to niewielki majątek, to pod względem poziomu produkcji rolnej, w omawianym okresie, w pięciu podstawowych uprawach na 22 majątki zajmował 4 miejsce, szczególnie wyróżniał się pod względem produkcji pszenicy i owsa. Świadczy to o wysokich umiejętnościach gospodarskich zarówno Bardzińskich jak i Raczyńskich czy Szaszkiewiczów. 
Na terenie dawnego majątku, po dawnych zabudowaniach dworskich, pozostał jedynie dwór. Drewniany, otynkowany budynek powstał w stylu klasycznej siedziby szlacheckiej ok. 1863 r. na znacznie starszych fundamentach. Został zmodernizowany w 1928 r. w stylu tzw. dworkowym - dodano wówczas ganek z tympanonem wspartym na kolumnach. Obiekt ten był jeszcze do niedawna wspaniałym przykładem szlacheckiego dworku o wspaniałych proporcjach i sylwetce budynku, krytego tzw. polskim dachem. Niestety od 1998 r. do dnia dzisiejszego szybko popada w ruinę i obecnie można zobaczyć jedynie lewe skrzydło i resztki centralnej części budynku z chylącym się ku upadkowi gankiem.


Artykuł zamieszczony jest w Kutnowskich Zeszytach Regionalnych, T. VII, Kutno 2003 r.